Według rozkazu cara, każdy kompleks leśny miał być podzielony na 25-30 działek, przy czym w danym roku wolno było wycinać drzewa tylko na jednej z nich. Piotr Wielki wyznaczył też takie lasy, których w ogóle nie wolno było nigdy eksploatować. Należały do nich m.in. lasy łęgowe wzdłuż rzek, przy czym w przypadku dużych rzek strefa ochronna obejmowała pas zadrzewień szerokości 55 km w przypadku mniejszych – 16,5 km.
W poprzednim stuleciu – dokładnie w 1671 r. – król duński Christian V zabronił w Szlezwiku i Holsztynie wycinania lasów, „…aby ta największa wspaniałość dana naszemu księstwu przez Boga i naturę nie przeminęła i nie została zniszczona”. Na terenie Niemiec przedsięwzięto wtedy pierwsze kroki, by zapobiec masowej w pewnych okolicach dewastacji szaty roślinnej. I tak w 1650 r. w księstwie Münster zabroniono niszczenia zieleni w czasie Zielonych Świąt. Z kolei we Fryzji Wschodniej w 1696 r. książę Chrystian Eberhard wydał dwukrotnie zakaz zrywania kwiatów polnych oraz gałązek drzew i krzewów z okazji wesel, na które – jak to było w zwyczaju – robiono z tej zieleni bramy powitalne i liczne wieńce. Na terenie Niemiec obowiązywały już wtedy zarządzenia przewidujące kary za złośliwe uszkadzanie pięknych sędziwych drzew. Około 1775 r. margrabia Aleksander z Bayreuth rozpowszechniał nawet pogląd, że drzewa takie powinno się uważać za pomniki.
Właściwe pojęcie pomnika przyrody w takim znaczeniu, w jakim się go obecnie używa, pochodzi jednakże od znanego podróżnika i uczonego Aleksandra Humboldta (1769-1859). Jego też zwykło się uważać za ojca ochrony przyrody, on pierwszy bowiem zwrócił na nią uwagę szerszych kręgów społeczeństwa, Humboldt był wielkim autorytetem naukowym i cieszył się światową sławą, stąd jego dzieła docierały do wielu krajów i wywierały znaczny wpływ zarówno na kształtowanie się ówczesnych światopoglądów, jak i na obudzenie wśród ludzi zainteresowania sprawami ochrony przyrody.