Recykling samochodowy dzielimy na dwie grupy:
– materiałowy,
– produkcyjny.
Recykling materiałowy to przetwarzanie zużytych materiałów na produkt o właściwościach zbliżonych do pierwotnego (np. zużyte oleje, przetwarzane są na nowe lub na smary).
Jest on najtrudniejszą formą recyklingu pod względem technicznym, organizacyjnym i ekonomicznym, ale z tego rodzaju recyklingu wynikają korzyści dotyczące ochrony zasobów naturalnych, oszczędności energii oraz środowiska. Z tych istotnych przyczyn zaistniała konieczność regulacji prawnych recyklingu materiałowego. Zawarte są one w Dyrektywie 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Odmianą recyklingu materiałowego jest recykling kaskadowy, który polega na ponownym wykorzystaniu surowca w innym celu niż poprzednie przeznaczenie, gdzie nie są wymagane tak wysokie parametry techniczne (np. wytrzymałość) jak pierwotne. Przykładem takiego recyklingu jest wykorzystanie materiałów pochodzących ze zderzaków polipropylenowych do produkcji obudowy nagrzewnic, osłon systemów klimatyzacyjnych, przewodów wentylacyjnych (tzw. pierwsza generacja). Następnie materiały z tych części mogą być wykorzystywane np. do produkcji dywaników (druga generacja).
Przetwarzanie materiałów pochodzących z utylizacji pojazdów jest często mniej energochłonne niż wykonanie tego samego elementu z surowców pierwotnych. Najbardziej ekonomiczny jest recykling materiałowy metali szlachetnych pochodzących z reaktorów katalitycznych.
Formą bezpośredniego ponownego wykorzystania części zespołów będących w dobrym stanie technicznym, przy niewielkim stopniu zużycia jest recykling produktowy. Wyróżniamy dwie jego odmiany:
– recykling produktowy bezpośredni – jest to najprostsza forma recyklingu, polegająca na demontażu części nadających się do zamontowania w innych samochodach,
– regeneracja części – przywrócenie właściwości użytkowych przez nakładanie warstw regeneracyjnych (np. chromowanie), co wydłuża okres użytkowania.
Ta forma recyklingu wymaga nakładów w postaci siły roboczej opracowania odpowiedniej technologii, zastosowania surowców. Proces ten obejmuje wstępny demontaż, następnie mycie wszystkich elementów, na końcu następuje regeneracja elementów nadających się do obróbki. Minimalna wytrzymałość elementu po regeneracji nie może być mniejsza niż 80% w stosunku do nowej części. Z przyczyn ekonomicznych regeneracja nie może być droższa niż wyprodukowanie nowych części. Dlatego też konieczna jest weryfikacja i ocena stanu technicznego regenerowanych elementów, gdyż od niej zależy decyzja o przeprowadzeniu regeneracji, jej opłacalności oraz jakości uzyskanych w tym procesie części.
Recykling to jedna z odmian odzysku, który definiowany jest jako wszelkie działania bezpieczne dla środowiska i ludzi, mające na celu gospodarcze wykorzystanie odpadów. Szczególnym jego rodzajem jest odzysk energetyczny, polegający na wykorzystaniu energii cieplnej zawartej w niektórych materiałach pochodzących z pojazdów (np. opony, tworzywa sztuczne, które mogą być materiałem spalanym w cementowniach lub piecach hutniczych).
Odzyskowi energetycznemu poddawane są głównie te elementy, których odzysk materiałowy jest nieopłacalny z powodu konieczności zastosowania zaawansowanych technologii. Odzysk energetyczny zwany jest również odzyskiem termicznym, polega na uzyskaniu energii cieplnej przez spalanie odpadów. Materiałami wykorzystywanymi w tym procesie są: opony, tworzywa sztuczne, resztki po strzępieniu, czyli frakcja lekka (strzępienie jest procesem mechanicznym, zachodzącym w młynach przemysłowych, w wyniku, którego karoseria samochodu ulega szybkiemu rozdrobnieniu na różnej wielkości elementy, z zachowaniem możliwości rozdzielenia otrzymanego w ten sposób materiału na poszczególne frakcje).
Andrzej Głaz, Piotr Głaz, Małgorzata Hojdak